مالیات بر ارزش افزوده چیست ؟

مالیات بر ارزش افزوده که با نام VAT شناخته می شود، مالیاتی است عام که در چند سال اخیر توسط دولت وضع شده و از فعالان کسب و کار (شخصیت های حقوقی و حقیقی) از مرحله تولید تا توزیع، اخذ می شود. وقتی یک پیراهن تولید می شود تا به دست مصرف کننده برسد، ده ها خدمت روی آن انجام می شود و باید مالیات آن ها جداگانه پرداخت شود. مالیات بر ارزش افزوده به سه دسته مصرفی، درآمدی و تولیدی تقسیم بندی می شود و مشمولان، باید نسبت به پرداخت مالیات و عوارض در موعد مقرر اقدام تا مشمول جرایم نشوند.

یک تصور اشتباه درباره VAT  این است که این مالیات ، فقط مخصوص مصرف کننده است. در حالی که تولید کننده کالا یا خدمات هم باید VAT پرداخت کند و این، تفاوت مالیات بر ارزش افزوده ای است که در زمان خرید به فروشنده داده و مالیات بر ارزش افزوده ای است که در هنگام فروش به مصرف کننده، دریافت کرده اند، VAT را پرداخت کنند. اگر  شما تولید کننده کالا یا خدمات در مناطق ویژه اقتصادی باشید، از پرداخت VAT معاف هستید. مشروط بر آن که مبادلات در محدوده منطقه ویژه باشد.

سیستم های مالیاتی در کشور به سمت فناورانه شدن پیش می رود و پیش بینی می شود تا سال ۱۴۰۳ هجری شمسی، ادارات مالیاتی ، نسبت به صدور اظهارنامه الکترونیکی برای مودیان اقدام کنند و نیاز به ارائه خود اظهاری مالیاتی نباشد. صندوق های مکانیزه فروش، خود مصداقی از این واقعیت پیش رو می باشد.

در اقتصاد های پیشرفته، هر فردی چه حقیقی و چه حقوقی، مصرف بیش تری دارد، مالیات بیش تری پرداخت می کند و هر فردی، تولید بیش تر دارد، مالیات کم تری پرداخت می کند. این ادبیات اقتصاد توسعه محور بوده و به نظر  می رسد ایران در عصر اقتصاد مقاومتی، می بایست در این مسیر گام بردارد و سیاست های مالیاتی و زیرساخت های فناورانه تحقق درآمد های مالیاتی را شفاف تر کند.

تعریف مالیات بر ارزش افزوده

ارزش افزوده یا VALUE ADDED در قانون تجارت ایران، تعریف مشخص دارد. طبق ماده سوم قانون مالیات بر ارزش افزوده، تفاوت بین ارزش کالا یا خدمت عرضه شده با ارزش کالا یا خدمت خریداری شده در یک بازه زمانی مشخص، ارزش افزوده  است. ارزش افزوده را باید مالیات بر مصرف دانست و در  صدها کشور دنیا اجرا می شود. مالیات بر مصرف  را هر واسطه ای در  کسب و کار  کالا و خدمات، بایستی از مشتری دریافت  و به حساب سازمان امور مالیاتی کشور به  عنوان نماینده دولت، واریز کند.

ارزش افزوده، مالیاتی  است که خریدار کالا و خدمات باید بپردازد. مثلا، شما پیمانکار وزارت راه و شهرسازی هستید و در پروژه های تعریض بزرگراه ها، فعالیت دارید. صورت وضعیت شما هر  چقدر باشد،  پس از تایید دستگاه عالی نظارت و نماینده کارفرما، پس  از ارجاع به واحد حسایداری برای  کسر کسورات قانونی، بخشی به نام ارزش افزوده دارد که باید به شما پرداخت تا به حساب دولت واریز کنید.

در این جا، خریدار  کالا یا خدمات شما، وزارت راه و شهرسازی بوده و شما موظف هستید، مالیات بر ارزش افزوده صورت وضعیت خود را بر اساس قرارداد منعقده با کارفرما، واریز  کنید. هر کالا و خدمتی که در  برابر پول ارائه می شود، مشمول مالیات بر ارزش افزوده  است.

مالیات بر ارزش افزوده چه زمانی پرداخت می شود؟

طبق قانون، مالیات بر ارزش افزوده می بایست هر ۹۰ روز یک بار (البته با فرجه ۱۵ روزه) پرداخت شود. مشمولان قانون مالیات بر ارزش افزوده موظف هستند تا اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده را از طریق سامانه مربوطه ارائه کرده  و مبلغ آن را واریز کنند تا مشمول جریمه دیرکرد پرداخت نشوند.

واردات و صادارت و مالیات بر ارزش افزوده

فروش کالا ها و خدمات که به خارج از کشور صادر می شود،  مشمول مالیات بر  ارزش افزوده نیست. هم چنین، هر کالای قانونی که به کشور وارد می شود ، مالیات بر ارزش  افزوده آن کسر و سپس اجازه خروج از گمرک پیدا می  کند.

مالیات بر ارزش افزوده چگونه محاسبه می شود؟

ارزش  افزوده در فعالیت های اقتصادی، روش  محاسبه  مخصوص  به خود دارد. مثلا روش محاسبه مالیات بر ارزش افزوده طبقه هایی از کسب و کار ها با گروهی از طبقه  ها و بخش هایی از گروه ها و قسمت هایی از بخش  ها با هم  فرق دارد. به طور کل، مالیات بر ارزش  افزوده، بر اساس چهار فصل طبقه بندی می شود:

  • حساب مالیات بر ارزش افزوده خرید  کالا یا خدمات
  • حساب مالیات بر ارزش افزوده فروش کالا یا خدمات
  • حساب عوارض خرید کالا یا خدمات
  • حساب عوارض فروش کالا یا خدمات

مبلغ مالیات بر  ارزش افزوده، بر اساس ارزش  کالایی یا خدماتی که در صورت حساب خرید کالا یا خدمات درج می شود، باید پرداخت شود. اگر صورت حسابی وجود نداشت، اسناد و مدارکی که نشان دهد که ارزش واقعی کالا یا خدمات به صورت واقعی اعلام نشده است، مالیات بر اساس بهای روز محاسبه می شود.